سوئیچ میکروتیک چیست؟ بررسی ویژگی‌ها، عملکرد و تفاوت CRS و CSS

سوئیچ‌های MikroTik برای اتصال کامپیوترها، سرورها، اکسس‌پوینت‌ها، تلفن‌های تحت شبکه، دوربین‌ها و تجهیزات زیرساختی استفاده می‌شوند. تنوع پورت‌های Ethernet و فیبر، پشتیبانی از VLAN، PoE، Hardware Offload و امکان انتخاب میان RouterOS و SwOS در برخی مدل‌ها، این تجهیزات را برای شبکه‌های کوچک تا سازمانی قابل استفاده کرده است.

انتخاب سوئیچ میکروتیک فقط به تعداد پورت‌های آن محدود نمی‌شود. نوع Switch Chip، سرعت Uplink، ظرفیت پردازش سخت‌افزاری، استاندارد PoE، سیستم‌عامل، پشتیبانی از VLAN و نیاز شبکه به قابلیت‌های لایه سوم، همگی بر انتخاب نهایی اثر می‌گذارند.

وجود چند پورت Ethernet روی یک روتر MikroTik نیز الزاماً به معنی عملکرد مشابه یک سوئیچ اختصاصی CRS یا CSS نیست. برای ارزیابی واقعی باید مسیر داخلی پورت‌ها، Switch Chip، توان CPU و قابلیت‌های Hardware Offload همان مدل بررسی شوند.

سوئیچ شبکه چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

سوئیچ تجهیزی است که فریم‌های Ethernet را میان دستگاه‌های یک شبکه محلی جابه‌جا می‌کند. سوئیچ برای تصمیم‌گیری درباره پورت خروجی، MAC Address فرستنده و گیرنده را بررسی می‌کند.

هنگامی که فریمی وارد یک پورت می‌شود، سوئیچ MAC Address مبدأ را یاد می‌گیرد و آن را همراه با پورت ورودی در جدول MAC ذخیره می‌کند. اگر MAC مقصد در جدول وجود داشته باشد، فریم فقط از پورت مربوط خارج می‌شود.

اگر مقصد هنوز شناخته نشده باشد، فریم به پورت‌های مجاز دیگر همان VLAN فرستاده می‌شود. این رفتار Unknown Unicast Flooding نام دارد و پس از یادگیری مقصد کاهش پیدا می‌کند.

تفاوت هاب و سوئیچ چیست؟

هاب و سوئیچ هر دو امکان اتصال چند دستگاه را فراهم می‌کنند، اما نحوه پردازش ترافیک آن‌ها متفاوت است.

هاب چگونه کار می‌کند؟

هاب یک تجهیز لایه اول است. هر سیگنالی که از یک پورت دریافت کند، بدون بررسی آدرس مقصد به تمام پورت‌های دیگر تکرار می‌شود.

هاب جدول MAC ندارد.
تمام پورت‌ها پهنای باند مشترک دارند.
همه دستگاه‌ها ترافیک عبوری را دریافت می‌کنند.
در حالت Half Duplex احتمال Collision وجود دارد.
امکان جداسازی شبکه با VLAN وجود ندارد.

سوئیچ چه تفاوتی ایجاد می‌کند؟

سوئیچ مقصد فریم را براساس MAC Address تشخیص می‌دهد و در حالت عادی آن را فقط به پورت موردنیاز ارسال می‌کند. هر پورت نیز می‌تواند با سرعت و Duplex مستقل کار کند.

تجهیزات MikroTik در گروه هاب قرار نمی‌گیرند. مدل‌های CRS و CSS سوئیچ‌های مدیریتی هستند و بسیاری از روترهای MikroTik نیز دارای Switch Chip داخلی برای اتصال پورت‌های Ethernet هستند.

Collision Domain چیست؟

Collision Domain محدوده‌ای است که دستگاه‌های داخل آن ممکن است هنگام ارسال هم‌زمان داده با یکدیگر تداخل داشته باشند. در شبکه‌های قدیمی مبتنی بر هاب، تمام دستگاه‌ها در یک Collision Domain مشترک قرار داشتند.

در یک سوئیچ، هر پورت Collision Domain مستقلی ایجاد می‌کند. پورت‌های امروزی معمولاً به‌صورت Full Duplex کار می‌کنند؛ بنابراین ارسال و دریافت هم‌زمان انجام می‌شود و Collision به شکل شبکه‌های قدیمی رخ نمی‌دهد.

Broadcast Domain چیست؟

Broadcast Domain محدوده‌ای است که یک فریم Broadcast در آن منتشر می‌شود. سوئیچ فریم‌های Broadcast را به تمام پورت‌های عضو همان VLAN ارسال می‌کند.

اگر همه پورت‌ها عضو یک VLAN باشند، کل شبکه سوئیچ‌شده یک Broadcast Domain خواهد بود. با استفاده از VLAN می‌توان کاربران، تلفن‌ها، دوربین‌ها، سرورها و تجهیزات مدیریتی را در Broadcast Domainهای جداگانه قرار داد.

برای آشنایی با ارتباط IP و MAC در شبکه محلی، مقاله ARP و جدول IP-MAC در MikroTik را مطالعه کنید.

سوئیچ چگونه جدول MAC را تشکیل می‌دهد؟

سوئیچ با مشاهده Source MAC هر فریم، محل دستگاه فرستنده را یاد می‌گیرد. این اطلاعات شامل MAC Address، Bridge Port و در شبکه‌های VLAN-Based، شناسه VLAN است.

در RouterOS v7 می‌توان جدول MAC مربوط به Bridge را با دستور زیر مشاهده کرد:

/interface bridge host print detail

این جدول با ARP Table تفاوت دارد:

جدول	نوع نگاشت	کاربرد
Bridge Host Table	MAC به پورت و VLAN	Forward کردن فریم در لایه دوم
ARP Table	IPv4 به MAC	یافتن MAC مربوط به Neighbor لایه سوم
DHCP Lease	Client به IP اختصاص‌یافته	مدیریت آدرس‌های واگذارشده

خانواده‌های اصلی سوئیچ MikroTik

نام محصولات سوئیچ میکروتیک معمولاً با CRS یا CSS آغاز می‌شود. هر خانواده برای نوع مشخصی از مدیریت شبکه طراحی شده است.

سوئیچ CSS چیست؟

CSS مخفف Cloud Smart Switch است. این خانواده معمولاً با SwOS یا در بعضی مدل‌ها SwOS Lite مدیریت می‌شود و برای وظایف اصلی لایه دوم طراحی شده است.

قابلیت‌های CSS بسته به مدل می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

مدیریت VLAN
تنظیم پورت‌های Access و Trunk
جدول MAC
Port Isolation
Link Aggregation
مدیریت سرعت و Duplex
Port Mirroring
Rate Limiting
کنترل PoE در مدل‌های سازگار
مشاهده آمار ترافیک و خطاهای پورت

SwOS رابط تحت وب ساده‌ای دارد و برای مدیری که فقط به قابلیت‌های سوئیچینگ نیاز دارد، پیچیدگی کمتری نسبت به RouterOS ایجاد می‌کند.

سوئیچ CRS چیست؟

CRS مخفف Cloud Router Switch است. این دستگاه‌ها RouterOS را اجرا می‌کنند و قابلیت‌هایی فراتر از یک سوئیچ ساده در اختیار مدیر شبکه قرار می‌دهند.

بسته به مدل و سخت‌افزار، قابلیت‌های زیر در CRS قابل استفاده هستند:

Bridge و VLAN Filtering
RSTP و MSTP
Routing و Inter-VLAN Routing
Firewall و Address List
DHCP Server و DHCP Relay
Bonding و LACP
ACL و Port Isolation در سخت‌افزارهای سازگار
SNMP، Syslog و مانیتورینگ
L3 Hardware Offloading در مدل‌های پشتیبانی‌شده
MLAG در تجهیزات و سناریوهای سازگار

بعضی مدل‌های CRS قابلیت Dual Boot دارند و می‌توانند با RouterOS یا SwOS راه‌اندازی شوند. این ویژگی برای تمام مدل‌ها وجود ندارد و باید در مشخصات فنی محصول بررسی شود.

تفاوت CRS و CSS چیست؟

ویژگی	CRS	CSS
سیستم‌عامل اصلی	RouterOS	SwOS یا SwOS Lite
مدیریت لایه دوم	دارد	دارد
Routing	در RouterOS قابل تنظیم است	برای Routing عمومی طراحی نشده است
Firewall	دارد	Firewall کامل RouterOS ندارد
DHCP Server و VPN	قابل استفاده است	در اختیار نیست
پیچیدگی مدیریت	بیشتر	کمتر
کاربرد عمومی	سوئیچینگ همراه قابلیت‌های RouterOS	سوئیچینگ مدیریتی لایه دوم

انتخاب CRS همیشه به معنی عملکرد بهتر از CSS نیست. اگر شبکه فقط به سوئیچینگ لایه دوم نیاز دارد، یک CSS متناسب با تعداد و سرعت پورت‌ها می‌تواند گزینه ساده‌تری باشد.

در مقابل، اگر به RouterOS، مانیتورینگ گسترده، DHCP Relay، Routing یا سیاست‌های پیشرفته نیاز دارید، خانواده CRS انعطاف بیشتری ارائه می‌دهد.

تفاوت RouterOS و SwOS

RouterOS

RouterOS سیستم‌عامل کامل تجهیزات MikroTik است. این سیستم‌عامل علاوه بر سوئیچینگ، قابلیت‌های Routing، Firewall، VPN، DHCP، QoS، مانیتورینگ و اسکریپت‌نویسی را فراهم می‌کند.

در RouterOS v7 بیشتر تنظیمات لایه دوم با Bridge انجام می‌شوند. پورت‌ها داخل یک Bridge قرار می‌گیرند و VLAN Filtering، Spanning Tree و سایر سیاست‌ها روی همان ساختار اعمال می‌شوند.

SwOS

SwOS برای مدیریت سوئیچ طراحی شده است و از طریق رابط وب در دسترس قرار می‌گیرد. منوهای آن مستقیماً روی پورت، VLAN، Forwarding، LAG، ACL و آمار ترافیک تمرکز دارند.

SwOS برای شبکه‌ای مناسب است که به امکانات کامل RouterOS نیاز ندارد و مدیر شبکه ترجیح می‌دهد پیکربندی لایه دوم را با رابطی ساده‌تر انجام دهد.

Switch Chip در تجهیزات میکروتیک چیست؟

Switch Chip تراشه‌ای است که وظیفه Forward کردن فریم‌های Ethernet را در سخت‌افزار انجام می‌دهد. زمانی که ترافیک میان پورت‌ها داخل این تراشه پردازش شود، CPU اصلی دستگاه درگیر پردازش هر فریم نخواهد شد.

قابلیت‌های Switch Chip میان مدل‌های مختلف یکسان نیستند. یک تراشه ممکن است VLAN Filtering، LACP و ACL را در سخت‌افزار پردازش کند، درحالی‌که مدل دیگری برای همان قابلیت ترافیک را به CPU بفرستد.

برای مشاهده Switch Chipهای شناخته‌شده در RouterOS می‌توان از دستور زیر استفاده کرد:

/interface ethernet switch print detail

نبود خروجی یا محدودبودن تنظیمات این منو لزوماً نشانه خرابی نیست. معماری و نحوه مدیریت Switch Chip در خانواده‌های مختلف MikroTik متفاوت است.

Hardware Offload چیست؟

Hardware Offload یعنی پردازش ترافیک توسط Switch Chip به‌جای CPU. این قابلیت نقش مهمی در دستیابی به توان سوئیچینگ مناسب و کاهش مصرف پردازنده دارد.

برای مشاهده وضعیت پورت‌های Bridge از دستور زیر استفاده کنید:

/interface bridge port print

پرچم H کنار یک Bridge Port نشان می‌دهد Hardware Offload برای آن پورت فعال است:

Flags: X - disabled, I - inactive, D - dynamic, H - hw-offload

تنها فعال‌بودن گزینه hw=yes تضمین نمی‌کند تمام قابلیت‌های تنظیم‌شده در سخت‌افزار پردازش شوند. نوع Switch Chip و Feature Set همان مدل باید بررسی شود.

چرا انتقال ترافیک به CPU اهمیت دارد؟

Switch Chip برای جابه‌جایی تعداد زیادی فریم با تأخیر کم طراحی شده است. CPU دستگاه در کنار سوئیچینگ، وظایف دیگری مانند مدیریت، Routing، Firewall و سرویس‌های RouterOS را نیز انجام می‌دهد.

اگر ترافیک لایه دوم به دلیل پیکربندی نامناسب وارد CPU شود، ممکن است پیامدهای زیر ایجاد شوند:

افزایش CPU Load
کاهش Throughput
افزایش Latency
Packet Drop در زمان بار زیاد
تأثیر سوئیچینگ بر سرویس‌های مدیریتی

برای مشاهده مصرف پردازنده می‌توان از دستورات زیر استفاده کرد:

/system resource print
/tool profile cpu=total

Bridge در RouterOS v7 چه نقشی دارد؟

Bridge در RouterOS پورت‌های فیزیکی یا مجازی را در یک شبکه لایه دوم قرار می‌دهد. پورت‌های Ethernet، Bonding، VLAN و برخی Tunnelها می‌توانند عضو Bridge شوند.

نمونه ساده ساخت Bridge:

/interface bridge
add name=bridge-switch protocol-mode=rstp

/interface bridge port
add bridge=bridge-switch interface=ether1
add bridge=bridge-switch interface=ether2
add bridge=bridge-switch interface=ether3
add bridge=bridge-switch interface=ether4

پس از ساخت، وضعیت Hardware Offload بررسی شود:

/interface bridge port print

در بسیاری از سناریوهای پیشرفته RouterOS، استفاده از یک Bridge و مدیریت جداسازی پورت‌ها با VLAN یا Port Isolation نسبت به ساخت چند Bridge مستقل مناسب‌تر است.

VLAN در سوئیچ میکروتیک

VLAN یک شبکه لایه دوم را به چند Broadcast Domain منطقی تقسیم می‌کند. دستگاه‌های عضو VLANهای مختلف بدون Routing یا Firewall مناسب نمی‌توانند در لایه سوم با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

کاربردهای متداول VLAN عبارت‌اند از:

تفکیک کاربران اداری
جداکردن شبکه مدیریت
تفکیک تلفن‌های VoIP
جداسازی دوربین‌های مداربسته
ایجاد شبکه مهمان
تفکیک سرورها و تجهیزات زیرساختی

پورت Access چیست؟

پورت Access معمولاً فریم‌های بدون Tag را از یک Client دریافت می‌کند و آن‌ها را داخل یک VLAN مشخص قرار می‌دهد. کامپیوتر، دوربین یا چاپگر معمولاً به پورت Access متصل می‌شود.

پورت Trunk چیست؟

پورت Trunk چند VLAN را به‌صورت Tagged میان سوئیچ، روتر، سرور مجازی‌سازی یا اکسس‌پوینت منتقل می‌کند.

پورت Hybrid چیست؟

پورت Hybrid می‌تواند هم‌زمان ترافیک Tagged و Untagged را حمل کند. این حالت در سناریوهایی مانند تلفن VoIP به‌همراه کامپیوتر یا اکسس‌پوینت دارای چند SSID کاربرد دارد.

نمونه تنظیم VLAN در RouterOS v7

در مثال زیر:

ether1 پورت Trunk است.
ether2 و ether3 عضو VLAN 10 هستند.
ether4 عضو VLAN 20 است.
ether5 پورت مدیریت روی VLAN 99 است.

ابتدا Bridge بدون VLAN Filtering ساخته می‌شود:

/interface bridge
add name=bridge-switch \
 protocol-mode=rstp \
 vlan-filtering=no

پورت‌ها به Bridge اضافه می‌شوند:

/interface bridge port

add bridge=bridge-switch \
 interface=ether1 \
 ingress-filtering=yes \
 frame-types=admit-only-vlan-tagged

add bridge=bridge-switch \
 interface=ether2 \
 pvid=10 \
 ingress-filtering=yes \
 frame-types=admit-only-untagged-and-priority-tagged

add bridge=bridge-switch \
 interface=ether3 \
 pvid=10 \
 ingress-filtering=yes \
 frame-types=admit-only-untagged-and-priority-tagged

add bridge=bridge-switch \
 interface=ether4 \
 pvid=20 \
 ingress-filtering=yes \
 frame-types=admit-only-untagged-and-priority-tagged

add bridge=bridge-switch \
 interface=ether5 \
 pvid=99 \
 ingress-filtering=yes \
 frame-types=admit-only-untagged-and-priority-tagged

Interface مدیریت و IP آن ایجاد می‌شوند:

/interface vlan
add name=vlan99-management \
 interface=bridge-switch \
 vlan-id=99

/ip address
add address=192.168.99.2/24 \
 interface=vlan99-management \
 comment="Switch Management"

جدول VLAN تعریف می‌شود:

/interface bridge vlan

add bridge=bridge-switch \
 vlan-ids=10 \
 tagged=ether1 \
 untagged=ether2,ether3

add bridge=bridge-switch \
 vlan-ids=20 \
 tagged=ether1 \
 untagged=ether4

add bridge=bridge-switch \
 vlan-ids=99 \
 tagged=bridge-switch,ether1 \
 untagged=ether5

پس از بررسی کامل، VLAN Filtering فعال می‌شود:

/interface bridge
set bridge-switch vlan-filtering=yes

برای آشنایی با تنظیمات پایه RouterOS، مقاله راه‌اندازی اولیه روتر میکروتیک را نیز مطالعه کنید.

RSTP و جلوگیری از Loop در سوئیچ

اتصال اشتباه دو یا چند مسیر لایه دوم می‌تواند Loop ایجاد کند. Loop باعث تکثیر Broadcast، ناپایداری جدول MAC و در موارد شدید از کار افتادن کامل شبکه می‌شود.

RouterOS از پروتکل‌های Spanning Tree مانند RSTP و MSTP پشتیبانی می‌کند. RSTP با شناسایی مسیرهای افزونه، یکی از مسیرها را در حالت Blocking قرار می‌دهد تا توپولوژی بدون حلقه باقی بماند.

وضعیت Bridge و Port Roleها با دستورات زیر قابل مشاهده است:

/interface bridge monitor bridge-switch
/interface bridge port print detail

غیرفعال‌کردن RSTP فقط زمانی منطقی است که توپولوژی کاملاً کنترل‌شده باشد و هیچ احتمال ایجاد Loop وجود نداشته باشد.

Uplink در سوئیچ میکروتیک

Uplink پورتی است که سوئیچ را به روتر، Core Switch، سرور یا سوئیچ بالادستی متصل می‌کند. سرعت Uplink باید با مجموع ترافیک پورت‌های Access و الگوی مصرف شبکه تناسب داشته باشد.

سوئیچ‌های MikroTik بسته به مدل ممکن است دارای رابط‌های زیر باشند:

Fast Ethernet با سرعت 100Mbps
Gigabit Ethernet
2.5G و 5G Ethernet
10G Ethernet
SFP با سرعت 1G
SFP+ با سرعت 10G
SFP28 با سرعت 25G
QSFP+ با سرعت 40G
QSFP28 با سرعت 100G

نوع Cage به‌تنهایی سازگاری تمام ماژول‌ها و سرعت‌ها را تضمین نمی‌کند. مدل ماژول، نوع فیبر، طول موج، دمای کاری، توان مصرفی و Compatibility List دستگاه باید بررسی شوند.

پورت Combo چیست؟

پورت Combo معمولاً از یک رابط مسی و یک Cage فیبر تشکیل شده است که منابع داخلی مشترکی دارند. در بیشتر موارد فقط یکی از دو رابط می‌تواند در یک زمان فعال باشد.

پورت Combo با دو پورت مستقل تفاوت دارد و نباید برای افزایش تعداد Interfaceهای قابل استفاده روی هر دو بخش آن حساب کرد.

Speed و Duplex در پورت‌های میکروتیک

Speed سرعت لینک فیزیکی و Duplex روش ارسال و دریافت داده را مشخص می‌کند. در Full Duplex، ارسال و دریافت هم‌زمان انجام می‌شود.

Auto-Negotiation به دو سمت لینک اجازه می‌دهد بالاترین سرعت و Duplex مشترک را انتخاب کنند. در اتصال‌های مسی Ethernet، فعال‌بودن Auto-Negotiation معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.

مشاهده وضعیت یک پورت:

/interface ethernet monitor ether1 once

اطلاعاتی مانند موارد زیر نمایش داده می‌شوند:

Link Status
Rate
Full Duplex یا Half Duplex
Auto-Negotiation
Partner Advertised Speeds
SFP Module Information در رابط‌های سازگار

فعال‌کردن Auto-Negotiation:

/interface ethernet
set ether1 auto-negotiation=yes

تنظیم اجباری Speed فقط برای سناریوهای خاص، تجهیزات قدیمی یا رفع ناسازگاری مشخص توصیه می‌شود. دو سمت لینک باید تنظیمات سازگار داشته باشند.

بررسی خطاهای پورت Ethernet

کاهش سرعت یا ناپایداری شبکه همیشه به CPU یا تنظیمات VLAN مربوط نیست. کابل نامناسب، کانکتور ضعیف یا ماژول ناسازگار می‌تواند باعث خطاهای فیزیکی شود.

آمار پورت‌ها با دستورات زیر قابل بررسی است:

/interface print stats
/interface ethernet print stats-detail

موارد مهم برای بررسی عبارت‌اند از:

RX و TX Error
FCS Error
Alignment Error
Link Down Count
Packet Drop
میزان ترافیک ورودی و خروجی

افزایش مداوم خطاهای لایه فیزیکی باید با تعویض کابل، تست کانکتور، بررسی ماژول و کنترل تنظیمات Speed پیگیری شود.

PoE در سوئیچ‌های میکروتیک

بعضی سوئیچ‌های MikroTik می‌توانند برق تجهیزات متصل را از طریق کابل Ethernet تأمین کنند. این قابلیت برای اکسس‌پوینت، دوربین، تلفن VoIP و رادیوی Outdoor کاربرد دارد.

تمام پورت‌های PoE عملکرد یکسانی ندارند. یک مدل ممکن است Passive PoE ارائه دهد و مدل دیگر از استانداردهای IEEE مانند 802.3af، 802.3at یا 802.3bt پشتیبانی کند.

پیش از اتصال دستگاه باید موارد زیر بررسی شوند:

ولتاژ ورودی سوئیچ
نوع PoE-Out هر پورت
ولتاژ قابل قبول دستگاه مصرف‌کننده
حداکثر جریان هر پورت
بودجه کل PoE سوئیچ
نوع منبع تغذیه یا PSU نصب‌شده
افت ولتاژ در طول کابل

مشاهده وضعیت PoE در RouterOS:

/interface ethernet poe monitor [find]

این خروجی می‌تواند وضعیت تغذیه، جریان مصرفی، توان، Overload، Short Circuit و پایین یا بالابودن ولتاژ را نمایش دهد.

Link Aggregation و LACP

Link Aggregation چند لینک فیزیکی را در یک رابط منطقی ترکیب می‌کند. این قابلیت برای افزایش ظرفیت کلی، ایجاد افزونگی و اتصال سوئیچ به سرور یا Core Switch استفاده می‌شود.

در RouterOS، استاندارد IEEE 802.3ad با Bonding پیاده‌سازی می‌شود:

/interface bonding
add name=bond-uplink \
 mode=802.3ad \
 slaves=ether1,ether2 \
 lacp-rate=1sec

سمت مقابل نیز باید با LACP و تنظیمات سازگار پیکربندی شود. تقسیم ترافیک معمولاً براساس Hash جریان انجام می‌شود؛ بنابراین یک اتصال منفرد الزاماً از مجموع سرعت تمام لینک‌ها استفاده نمی‌کند.

Hardware Offload مربوط به Bonding به Switch Chip و مدل دستگاه وابسته است. پیش از استفاده در شبکه پرترافیک، قابلیت‌های سخت‌افزاری مدل بررسی شوند.

MLAG چیست؟

MLAG اجازه می‌دهد یک تجهیز به دو سوئیچ فیزیکی جدا متصل شود، درحالی‌که لینک‌ها از دید Client یک LAG واحد هستند. این روش در برابر خرابی یک سوئیچ افزونگی ایجاد می‌کند.

MLAG با Stack سخت‌افزاری یا Chassis مجازی یکسان نیست. پیاده‌سازی آن به مدل، نسخه RouterOS، طراحی Peer Link و تنظیمات لایه دوم وابسته است.

آیا سوئیچ‌های MikroTik قابلیت Stack دارند؟

بیشتر سوئیچ‌های MikroTik از نوع Fixed-Port هستند؛ یعنی تعداد و نوع پورت‌های آن‌ها در زمان تولید مشخص شده است. این تجهیزات معمولاً به شکل سوئیچ‌های Chassis-Based با کارت‌های قابل تعویض طراحی نشده‌اند.

برای توسعه شبکه می‌توان چند سوئیچ را با Uplink، LACP یا در سناریوهای پشتیبانی‌شده با MLAG به یکدیگر متصل کرد. این روش را نباید با Stack اختصاصی بعضی سازندگان که چند دستگاه را به یک Control Plane واحد تبدیل می‌کند یکسان دانست.

Layer 3 Hardware Offloading چیست؟

در بعضی مدل‌های CRS، Switch Chip می‌تواند بخشی از Routing لایه سوم را نیز در سخت‌افزار انجام دهد. این قابلیت با نام L3 Hardware Offloading یا L3HW شناخته می‌شود.

فعال‌سازی عمومی روی دستگاه سازگار به شکل زیر است:

/interface ethernet switch
set 0 l3-hw-offloading=yes

پشتیبانی واقعی به مدل Switch Chip وابسته است. همچنین تمام ویژگی‌های Routing، Firewall، NAT و Queue الزاماً قابل Offload نیستند.

پیش از استفاده از CRS به‌عنوان روتر اصلی باید بررسی شوند:

تعداد Routeهای قابل نگهداری در سخت‌افزار
پشتیبانی IPv4 و IPv6
قابلیت Offload برای Inter-VLAN Routing
رفتار Firewall و Connection Tracking
محدودیت ACL و Hardware Table
عملکرد هنگام خروج ترافیک از مسیر سخت‌افزاری

برای آشنایی بیشتر با Route و انتخاب مسیر، مقاله مسیریابی و Routing در MikroTik را بخوانید.

آیا CRS جایگزین روترهای CCR است؟

CRS و CCR برای هدف یکسانی طراحی نشده‌اند. CRS در درجه اول یک سوئیچ دارای امکانات RouterOS است، درحالی‌که خانواده CCR برای پردازش Routing، Firewall و ترافیک سنگین توسط CPU قدرتمندتر طراحی شده است.

در مدل‌های CRS دارای L3HW می‌توان Routing پرسرعت انجام داد، اما تنها قابلیت‌هایی که توسط Switch Chip پشتیبانی و Offload شوند از این مزیت بهره می‌برند.

اگر پروژه شامل NAT گسترده، VPN، Firewall پیچیده، Connection Tracking سنگین یا Queueهای متعدد است، انتخاب دستگاه باید براساس Benchmark و مسیر پردازش واقعی انجام شود.

QoS در سوئیچ‌های میکروتیک

QoS برای اولویت‌بندی ترافیک‌های حساس مانند Voice و Video استفاده می‌شود. قابلیت‌های QoS سخت‌افزاری میان Switch Chipهای مختلف تفاوت دارند.

در مدل‌های سازگار ممکن است امکانات زیر وجود داشته باشند:

Classification براساس VLAN Priority یا DSCP
Traffic Policing
Queueهای سخت‌افزاری
Scheduling
Remarking
کنترل Congestion

استفاده از Queueهای نرم‌افزاری RouterOS ممکن است ترافیک را به CPU هدایت کند. برای شبکه پرترافیک باید مشخص شود سیاست موردنظر در Switch Chip اجرا می‌شود یا در Software.

Port Isolation چه کاربردی دارد؟

Port Isolation ارتباط مستقیم میان بعضی پورت‌های Access را محدود می‌کند. این قابلیت در شبکه مهمان، هتل، خوابگاه، دوربین و سرویس‌های اشتراکی مفید است.

Clientهای ایزوله می‌توانند به Uplink یا Gateway دسترسی داشته باشند، اما قادر به ارسال مستقیم فریم برای یکدیگر نیستند.

روش پیاده‌سازی به مدل سوئیچ و Switch Chip وابسته است و ممکن است از Port Isolation سخت‌افزاری، Bridge Horizon یا VLANهای جداگانه استفاده شود.

Port Mirroring چیست؟

Port Mirroring نسخه‌ای از ترافیک یک یا چند پورت را به پورت مانیتورینگ ارسال می‌کند. این قابلیت برای Wireshark، IDS، تحلیل VoIP و عیب‌یابی کاربرد دارد.

پورت مانیتورینگ باید ظرفیت کافی برای دریافت مجموع ترافیک Mirrorشده داشته باشد. در غیر این صورت بخشی از Packetها از دست می‌روند و Capture کامل نخواهد بود.

معیارهای ارزیابی عملکرد سوئیچ MikroTik

تعداد پورت به‌تنهایی معیار مناسبی برای سنجش عملکرد نیست. هنگام بررسی یک مدل، موارد زیر را ارزیابی کنید:

Switching Capacity

حداکثر ظرفیت تئوری جابه‌جایی داده در تمام مسیرهای سوئیچ را نشان می‌دهد. در محاسبه Full Duplex، ترافیک ارسال و دریافت هر پورت در نظر گرفته می‌شود.

Forwarding Rate

تعداد Packetهایی است که سوئیچ می‌تواند در هر ثانیه Forward کند. Packetهای کوچک‌تر تعداد Packet بیشتری در ثانیه ایجاد می‌کنند و فشار بیشتری بر Forwarding Engine وارد می‌سازند.

Non-Blocking Architecture

در طراحی Non-Blocking، Fabric داخلی ظرفیت لازم برای استفاده هم‌زمان پورت‌ها را دارد. برای ارزیابی دقیق باید Block Diagram و نتایج تست رسمی همان مدل بررسی شوند.

Uplink Oversubscription

اگر تعداد زیادی پورت Access یک Uplink محدود داشته باشند، مجموع ترافیک کاربران ممکن است از ظرفیت Uplink بیشتر شود. این موضوع الزاماً مشکل طراحی نیست، اما باید با الگوی مصرف شبکه هماهنگ باشد.

CPU و RAM

در سوئیچینگ Hardware-Offloaded، CPU نقش محدودی در Data Plane دارد. بااین‌حال برای Routing نرم‌افزاری، Firewall، مدیریت، SNMP و سرویس‌های RouterOS توان CPU و RAM اهمیت پیدا می‌کند.

Feature Offloading

باید مشخص شود VLAN، LACP، Routing، ACL، QoS و سایر قابلیت‌های موردنیاز در سخت‌افزار پردازش می‌شوند یا به CPU منتقل خواهند شد.

چگونه سوئیچ مناسب میکروتیک را انتخاب کنیم؟

تعداد و سرعت پورت‌های Access

تعداد تجهیزات فعلی و ظرفیت توسعه آینده را مشخص کنید. برای شبکه جدید، وجود تعدادی پورت رزرو می‌تواند از تعویض زودهنگام سوئیچ جلوگیری کند.

سرعت Uplink

برای سوئیچ دارای تعداد زیادی پورت Gigabit، Uplinkهای SFP+ ده گیگابیتی می‌توانند از ایجاد گلوگاه در اتصال به Core، Server یا Storage جلوگیری کنند.

نیاز به PoE

تعداد دستگاه‌های PoE، استاندارد موردنیاز و مجموع توان مصرفی آن‌ها را محاسبه کنید. بودجه کل PoE باید از مجموع مصرف واقعی و حاشیه ایمنی بیشتر باشد.

RouterOS یا SwOS

اگر فقط به VLAN، LAG و مدیریت پورت نیاز دارید، CSS می‌تواند انتخاب ساده‌تری باشد. برای Routing، Firewall، DHCP Relay، اسکریپت‌نویسی یا مانیتورینگ گسترده‌تر، CRS مناسب‌تر است.

محیط نصب

نوع Desktop، Rackmount یا Outdoor، دمای محیط، تهویه، صدای فن، منبع تغذیه افزونه و فضای رک را بررسی کنید.

نوع ماژول‌های فیبر

Single Mode یا Multimode بودن فیبر، طول موج، فاصله لینک، کانکتور، سرعت و سازگاری ماژول باید پیش از خرید مشخص شوند.

نیاز به افزونگی

در شبکه حساس، وجود چند منبع تغذیه، Uplink افزونه، LACP، RSTP یا MLAG می‌تواند در طراحی لحاظ شود.

سناریوهای رایج انتخاب سوئیچ

سناریو	ویژگی‌های موردنیاز
دفتر کوچک	پورت‌های Gigabit، VLAN، یک یا دو Uplink پرسرعت
شبکه دوربین	PoE، بودجه توان کافی، VLAN و Uplink مناسب NVR
VoIP	PoE، Voice VLAN، QoS و مانیتورینگ پورت
مجازی‌سازی	SFP+ یا SFP28، LACP، VLAN Trunk و ظرفیت بالا
Core یا Distribution	Uplink پرسرعت، افزونگی، L3HW و جدول سخت‌افزاری مناسب
شبکه Outdoor	بدنه مناسب محیط، PoE، فیبر و حفاظت Surge

مانیتورینگ سوئیچ در RouterOS

RouterOS ابزارهای مختلفی برای مشاهده وضعیت سوئیچ دارد:

مشاهده Interfaceها:

/interface print detail

نمایش ترافیک و شمارنده‌ها:

/interface print stats
/interface monitor-traffic ether1

بررسی لینک Ethernet:

/interface ethernet monitor ether1 once

مشاهده جدول MAC:

/interface bridge host print detail

بررسی Bridge Portها و Hardware Offload:

/interface bridge port print detail

بررسی VLANها:

/interface bridge vlan print detail

مشاهده مصرف CPU:

/tool profile cpu=total

بررسی همسایه‌های شبکه:

/ip neighbor print detail

اشتباهات رایج در تنظیم سوئیچ میکروتیک

انتخاب مدل فقط براساس تعداد پورت

سرعت Uplink، Switch Chip، PoE Budget و Feature Offloading به‌اندازه تعداد پورت اهمیت دارند.

ساخت چند Bridge بدون بررسی Hardware Offload

در بعضی مدل‌ها تنها یک Bridge می‌تواند از Hardware Offload کامل استفاده کند. برای شبکه VLAN-Based معمولاً یک Bridge با VLAN Filtering انتخاب مناسب‌تری است.

فعال‌کردن VLAN Filtering قبل از ساخت Management VLAN

این اشتباه می‌تواند دسترسی WinBox، SSH و WebFig را قطع کند.

اعتماد به گزینه hw=yes بدون بررسی پرچم H

وضعیت واقعی Offload باید در خروجی Bridge Port بررسی شود.

استفاده از CRS به‌عنوان روتر سنگین بدون بررسی

وجود RouterOS به معنی مناسب‌بودن CPU برای NAT، Firewall یا VPN پرترافیک نیست.

بی‌توجهی به سازگاری ماژول SFP

نوع Cage، سرعت، ماژول مسی یا فیبر، دما و محدودیت تعداد ماژول‌های پرمصرف باید بررسی شوند.

ایجاد Loop بدون RSTP

یک کابل اضافه میان دو سوئیچ می‌تواند Broadcast Storm و ناپایداری گسترده ایجاد کند.

استفاده از PoE ناسازگار

Passive PoE و استانداردهای IEEE تفاوت دارند. ولتاژ و Pinout نامناسب ممکن است به تجهیز متصل آسیب بزند.

نادیده‌گرفتن خطاهای فیزیکی پورت

FCS Error، Link Flap و مذاکره روی سرعت پایین‌تر معمولاً باید از کابل، کانکتور یا ماژول بررسی شوند.

چک‌لیست انتخاب سوئیچ MikroTik

تعداد پورت‌های فعلی و موردنیاز آینده را مشخص کنید.
سرعت موردنیاز هر پورت را تعیین کنید.
ظرفیت و تعداد Uplinkها را بررسی کنید.
نیاز به SFP، SFP+، SFP28 یا QSFP را مشخص کنید.
تعداد و استاندارد تجهیزات PoE را ثبت کنید.
بودجه کل PoE را محاسبه کنید.
RouterOS یا SwOS را براساس نیاز انتخاب کنید.
قابلیت Hardware Offload موردنیاز را بررسی کنید.
پشتیبانی VLAN، LACP، ACL و QoS را کنترل کنید.
نیاز به Inter-VLAN Routing یا L3HW را مشخص کنید.
سازگاری ماژول‌های فیبر و DAC را بررسی کنید.
نوع رک، تهویه و صدای فن را در نظر بگیرید.
نتایج تست و Block Diagram رسمی مدل را مطالعه کنید.
برای توسعه و افزونگی شبکه ظرفیت رزرو در نظر بگیرید.

تأمین سوئیچ‌های MikroTik و مشاوره فنی گروه بیستون

گروه فناوری ارتباطات پندار بیستون در زمینه تأمین تخصصی تجهیزات شبکه، سوئیچ‌ها، روترها، تجهیزات وایرلس و محصولات MikroTik فعالیت می‌کند.

انتخاب سوئیچ مناسب باید براساس توپولوژی شبکه، تعداد کاربران، ظرفیت Uplink، تعداد VLANها، نوع PoE و برنامه توسعه انجام شود. کارشناسان گروه بیستون می‌توانند پیش از خرید، مشخصات پروژه و تجهیزات موجود را بررسی کنند.

خدمات قابل ارائه گروه بیستون در این حوزه شامل موارد زیر است:

مشاوره انتخاب سوئیچ CRS یا CSS
بررسی تعداد و سرعت پورت‌های موردنیاز
انتخاب سوئیچ PoE برای دوربین و اکسس‌پوینت
بررسی ماژول‌های SFP، SFP+ و کابل DAC
طراحی VLAN و Uplink
بررسی Hardware Offload و Switch Chip
مشاوره شبکه‌های لایه دوم و لایه سوم
استعلام قیمت و موجودی تجهیزات
پشتیبانی فنی و خدمات پس از فروش

برای مشاهده مدل‌های موجود به صفحه محصولات میکروتیک گروه بیستون مراجعه کنید. برای انتخاب مدل متناسب با پروژه نیز درخواست خود را در بخش پشتیبانی و مشاوره فنی ثبت کنید.

گارانتی و خدمات پس از فروش بیستون

در خرید سوئیچ شبکه، اصالت کالا، Part Number، سلامت پورت‌ها، منبع تغذیه و وضعیت گارانتی اهمیت زیادی دارد.

محصولاتی که براساس شماره سریال، فاکتور و اطلاعات ثبت‌شده تحت پوشش گروه بیستون باشند، مطابق شرایط ضمانت مربوط پشتیبانی می‌شوند.

وجود محصول در سایت به‌تنهایی به معنی برخورداری تمام نمونه‌های موجود در بازار از گارانتی بیستون نیست. نوع و مدت ضمانت باید هنگام استعلام قیمت و ثبت سفارش تأیید شود.

برای محصولات مشمول می‌توانید شماره سریال دستگاه را در صفحه اعتبارسنجی گارانتی بیستون بررسی کنید.

شرایط پوشش ضمانت و موارد خارج از گارانتی نیز در صفحه شرایط گارانتی گروه بیستون درج شده است.

سؤالات متداول درباره سوئیچ‌های MikroTik

سوئیچ میکروتیک چیست؟

تجهیزی برای جابه‌جایی فریم‌های Ethernet میان پورت‌های شبکه است. سوئیچ‌های میکروتیک در خانواده‌های CRS و CSS با RouterOS یا SwOS عرضه می‌شوند.

تفاوت CRS و CSS چیست؟

CRS با RouterOS کار می‌کند و امکانات Routing، Firewall و سرویس‌های بیشتری دارد. CSS برای سوئیچینگ لایه دوم با SwOS یا SwOS Lite طراحی شده است.

آیا تمام CRSها SwOS دارند؟

خیر. فقط بعضی مدل‌ها Dual Boot هستند. سیستم‌عامل‌های قابل استفاده باید در مشخصات همان محصول بررسی شوند.

Hardware Offload چیست؟

پردازش ترافیک توسط Switch Chip به‌جای CPU است. این قابلیت می‌تواند Throughput را افزایش و مصرف CPU را کاهش دهد.

چگونه Hardware Offload را بررسی کنیم؟

/interface bridge port print

پرچم H نشان‌دهنده فعال‌بودن Hardware Offload روی Bridge Port است.

آیا هر روتر MikroTik می‌تواند سوئیچ باشد؟

بسیاری از روترهای MikroTik دارای Switch Chip هستند، اما تعداد پورت، ظرفیت و Feature Offloading آن‌ها با سوئیچ‌های اختصاصی تفاوت دارد.

آیا CRS برای Routing مناسب است؟

برای Routing سبک یا در مدل‌های دارای L3HW می‌تواند مناسب باشد. برای Firewall، NAT یا VPN سنگین باید توان CPU و محدودیت‌های Offload بررسی شوند.

سوئیچ PoE میکروتیک چه استانداردهایی دارد؟

بسته به مدل ممکن است Passive PoE، 802.3af، 802.3at یا 802.3bt پشتیبانی شود. مشخصات پورت و بودجه توان باید پیش از اتصال بررسی شوند.

پورت SFP و SFP+ چه تفاوتی دارند؟

SFP معمولاً برای لینک یک گیگابیتی و SFP+ برای لینک ده گیگابیتی استفاده می‌شود. پشتیبانی از سرعت‌ها و ماژول‌ها به مدل دستگاه وابسته است.

چرا لینک Gigabit روی 100Mbps برقرار می‌شود؟

خرابی زوج‌های کابل، کانکتور نامناسب، محدودیت دستگاه مقابل یا تنظیم Speed می‌تواند باعث مذاکره روی سرعت پایین‌تر شود.

آیا یک LAG دو گیگابیتی سرعت یک دانلود را به دو گیگابیت می‌رساند؟

معمولاً خیر. ترافیک براساس Hash میان لینک‌ها تقسیم می‌شود و یک Flow منفرد اغلب از یک لینک عضو استفاده می‌کند.

آیا VLAN سرعت شبکه را کاهش می‌دهد؟

اگر VLAN در Switch Chip و به‌صورت Hardware-Offloaded پردازش شود، اثر قابل‌توجهی بر توان سوئیچینگ ندارد. پردازش نرم‌افزاری می‌تواند CPU را درگیر کند.

چرا پس از فعال‌کردن VLAN Filtering دسترسی قطع شد؟

احتمالاً Management VLAN، عضویت Bridge در VLAN Table، PVID یا Tagged/Untagged Portها به‌درستی تعریف نشده‌اند.

آیا SwOS برای شبکه سازمانی کافی است؟

اگر نیاز شبکه به قابلیت‌های لایه دوم مانند VLAN، LAG، ACL و مدیریت پورت محدود باشد، SwOS می‌تواند کافی باشد. Routing و Firewall کامل به RouterOS نیاز دارند.

برای دوربین مداربسته چه سوئیچی مناسب است؟

مدل باید تعداد پورت PoE کافی، استاندارد برق سازگار، بودجه توان مناسب و Uplink متناسب با مجموع Bitrate دوربین‌ها داشته باشد.

چگونه جدول MAC را در MikroTik ببینیم؟

/interface bridge host print detail

آیا MikroTik سوئیچ ماژولار یا Chassis تولید می‌کند؟

بیشتر محصولات این شرکت Fixed-Port هستند. توسعه ظرفیت معمولاً با اتصال چند سوئیچ از طریق Uplink، LACP یا MLAG انجام می‌شود.

جمع‌بندی

سوئیچ میکروتیک می‌تواند از یک سوئیچ مدیریتی ساده برای دفتر کوچک تا بخشی از شبکه Core یا Distribution مورد استفاده قرار گیرد. انتخاب مناسب به تعداد پورت، سرعت Uplink، نوع Switch Chip، PoE، سیستم‌عامل و قابلیت‌های Hardware Offload بستگی دارد.

خانواده CSS با SwOS برای مدیریت مستقیم قابلیت‌های لایه دوم طراحی شده است. خانواده CRS با RouterOS انعطاف بیشتری برای VLAN، Routing، Firewall، DHCP و مانیتورینگ ارائه می‌دهد.

برای دستیابی به عملکرد مناسب باید اطمینان حاصل شود که ترافیک سوئیچینگ داخل Switch Chip باقی می‌ماند. پرچم Hardware Offload، Bridge VLAN Table، Feature Set تراشه و مصرف CPU باید پس از پیکربندی بررسی شوند.

در شبکه‌های دارای VLAN، استفاده از یک Bridge، تعریف دقیق Access و Trunk Portها، ایجاد Management VLAN و فعال‌سازی مرحله‌ای VLAN Filtering احتمال خطا و قطع دسترسی را کاهش می‌دهد.

برای خرید نیز نباید تنها تعداد پورت‌ها را مقایسه کرد. ظرفیت Uplink، بودجه PoE، نوع ماژول‌های فیبر، قابلیت افزونگی و نیاز آینده شبکه باید در تصمیم نهایی لحاظ شوند.

برای انتخاب سوئیچ CRS یا CSS، بررسی Hardware Offload و استعلام تجهیزات مناسب پروژه با کارشناسان فنی گروه بیستون در ارتباط باشید.